Digitale dreigingen vormen een direct en groeiend risico voor de nationale veiligheid van Nederland. Dat blijkt uit het Themarapport Cyberdreigingen, onderdeel van de nieuwe Rijksbrede Risicoanalyse Nationale Veiligheid 2026. Het rapport, opgesteld door het Analistennetwerk Nationale Veiligheid (ANV) in opdracht van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), waarschuwt dat grootschalige cyberincidenten zeer waarschijnlijk zijn en dat de afhankelijkheid van een klein aantal buitenlandse technologiebedrijven de digitale autonomie van Nederland ernstig onder druk zet.

Het onderzoek onderbouwt de geplande herziening van de Veiligheidsstrategie voor het Koninkrijk der Nederlanden. Aan de hand van plausibele, fictieve scenario’s brachten analisten van onder meer het RIVM, TNO, Clingendael, AIVD en MIVD de waarschijnlijkheid en impact van digitale verstoringen in kaart. 

Twee hoofdtypen dreigingen

Het themarapport verdeelt de digitale risico’s onder in twee hoofdcategorieën: het verstoren van het functioneren van het internet en het verstoren van cyber-fysieke systemen. 

Binnen de eerste categorie scoort een gerichte cyberaanval op een grote cloudaanbieder het hoogst qua risico. In dit scenario voert een statelijke actor een zogeheten supply chain-aanval uit op een niet-Europese clouddienstverlener. Een dergelijke aanval kan binnen enkele uren leiden tot de uitval van kritieke overheidsdiensten, DigiD, patiëntendossiers in ziekenhuizen en lesomgevingen in het onderwijs. De analisten schalen de impact van een dergelijke aanval in als ‘zeer ernstig’ tot ‘catastrofaal’, mede door de potentiële ontwrichting van de democratische rechtsstaat, de hoge financiële schade en geopolitieke spionage. 

Daarnaast brengt het rapport de risico’s van niet-moedwillige storingen in beeld. Een misconfiguratie of foutieve software-update bij een grote technologieleverancier — vergelijkbaar met eerdere wereldwijde incidenten — kan in korte tijd miljoenen gebruikers en bedrijven ontregelen. Hoewel de herstelkosten en maatschappelijke impact bij een dergelijke technische fout korter van duur zijn, lopen de kosten al snel op boven de 100 miljoen euro. 

Dreiging voor fysieke infrastructuur

In de tweede categorie waarschuwt het ANV voor de toenemende verwevenheid van informatietechnologie (IT) en operationele technologie (OT) die fysieke processen aanstuurt. Een cyberaanval op een regionale netbeheerder via bijvoorbeeld social engineering kan leiden tot een langdurige stroomuitval.

Deze versturen we 3-4x per jaar.