Artificial Intelligence, AI, kan veel mogelijkheden bieden voor gemeenten. Om het gebruik ervan en de impact op de samenleving te reguleren, is de Europese Commissie met nieuwe wetgeving gekomen, de AI act. Wat houdt dit in voor gemeenten? Welke stappen moet je zetten om te voldoen aan de nieuwe normen? Vanaf 1 februari is werk maken van AI geletterdheid al verplicht en is het inzetten van AI systemen met voor inwoners onaanvaardbare risico s verboden.

De AI act is een regelgevend kader voor lidstaten van de Europese Unie, EU, om het vertrouwen in AI systemen te vergroten, en de bescherming van fundamentele rechten te waarborgen. De wet heeft betrekking op organisaties die AI systemen ontwikkelen, leveren en gebruiken, waaronder gemeenten.

Augustus 2026

Op 12 juli 2024 is de Europese AI act gepubliceerd in het Publicatieblad van de EU. De wet is van kracht sinds augustus, maar treedt gefaseerd in werking. De termijn voor naleving van het grootste deel van de regels is 2 jaar na de inwerkingtreding van het kader. Ook gemeenten moeten daar uiterlijk op 2 augustus 2026 aan voldoen en hun gebruik van de nieuwe technologie registreren in de Europese database voor AI systemen.

De verplichting om AI geletterdheid te bevorderen, gaat al op 1 februari in. Ook moeten gemeenten vanaf die datum alle AI systemen met voor inwoners onaanvaardbare risico s uitsluiten. Een voorbeeld is gezichtsherkenningssoftware. In VNG verband is afgesproken geen biometrische identificatietechnieken in de publieke ruimte te gebruiken.

Betekenis voor gemeenten

Voor gemeenten die al AI systemen gebruiken of dit willen gaan doen, heeft de AI act een aantal consequenties. De wetgeving vereist transparante procedures rond het gebruik van AI en stelt strengere eisen aan risicobeperking. In principe moeten gemeenten voldoen aan een reeks verplichtingen, waaronder risicobeoordelingen, registratie, transparantie, menselijk toezicht en hoge kwaliteit van de data. Lokale overheden dienen daartoe concrete stappen te zetten.

Deze versturen we 3-4x per jaar.