De Nederlandse Belastingdienst gebruikte twintig jaar lang een risicoanalysesysteem dat in strijd was met de privacywet. Het Risico Analyse Model of RAM werd vlak voor invoering van de AVG uitgeschakeld, maar was in strijd met de vorige privacywet. Ook werd data te lang bewaard.

Dat schrijft staatssecretaris Tjebbe van Oostenbruggen van Fiscaliteit, Belastingdienst en Douane in een brief aan de Tweede Kamer. Het kabinet heeft vorig jaar een onderzoek laten uitvoeren naar het zogenaamde RAM, het Risico Analyse Model, nadat NRC in 2023 daarover begon te schrijven. RAM is een systeem dat in 1998 door de fiscus zelf werd gebouwd. Het systeem bestaat uit een database waarin gegevens uit meerdere bronnen werden verzameld en geanalyseerd om mogelijke fraude op te sporen. De overheid liet accountantskantoor KPMG uitzoeken of dat systeem de wet mogelijk overtrad. Dat blijkt inderdaad het geval. Ik stel vast dat de Belastingdienst RAM niet had moeten en mogen gebruiken en ik betreur dat, schrijft de staatssecretaris.

Het systeem werd in mei 2018 uitgeschakeld, vlak voordat de Algemene Verordening Gegevensbescherming eind die maand in werking trad. RAM schond echter de privacywetgeving, de beveiligingsvoorschriften en de Archiefwet, schrijft van Oostenbruggen. Voor de AVG actief werd, had Nederland de Wet bescherming persoonsgegevens die op veel punten vergelijkbaar is met de AVG.

De Belastingdienst maakte intensief gebruik van het systeem, staat in het onderzoek. Nog een jaar voor het stopzetten werden 20.000 selecties gemaakt van gegevens over burgers of bedrijven. In de systemen van de Belastingdienst stonden 1170 spreadsheets met gegevens die uit RAM afkomstig waren. Uiteindelijk is de data van 69 interne en externe bronsystemen in RAM opgenomen, schrijft KPMG. Het ging daarbij om financiele gegevens en bezit van burgers en bedrijven, maar in sommige gevallen ook over nationaliteiten en fiscaal strafrechtelijke gegevens. Ook stond er data in het systeem die afkomstig was van de Fraude Signaleringsvoorziening of FSV, het systeem dat ten grondslag lag aan de toeslagenaffaire. Daarvoor kreeg de Belastingdienst al eerder een AVG-boete van 3,7 miljoen euro.

Deze versturen we 3-4x per jaar.