Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) wil de Wet open overheid (Woo) op meerdere punten aanpassen om de uitvoerbaarheid te verbeteren. In stukken die op verzoek van informateur Sybrand Buma zijn opgesteld, schetst het ministerie een aanpak waarbij Woo-verzoeken worden begrensd in omvang en reikwijdte en waarbij mogelijk minder soorten documenten onder de wet vallen.

Volgens BZK is dat nodig omdat de huidige wet leidt tot een sterk toenemend aantal verzoeken en een groot beslag op ambtelijke capaciteit. Het ministerie wijst erop dat het aantal Woo-verzoeken de afgelopen twee jaar met 28,7 procent is toegenomen. Omdat de Woo geen grenzen stelt aan de aard of omvang van verzoeken, en geen belang vereist bij het opvragen van informatie, blijven uitvoeringslasten hoog en lopen doorlooptijden op. Daardoor worden volgens BZK ook verzoekers met een beperkte en concrete informatiebehoefte onvoldoende bediend.

Begrenzen omvang Woo

In de stukken verkent BZK verschillende opties om de Woo doeltreffender en doelmatiger te maken. Een daarvan is het wettelijk begrenzen van de omvang van Woo-verzoeken, bijvoorbeeld via een maximum aan documenten of aan de werklast die een verzoek mag veroorzaken. Verzoeken die een disproportionele belasting vormen, zouden dan anders kunnen worden afgehandeld of buiten behandeling kunnen blijven.

Daarnaast noemt het ministerie de mogelijkheid om bepaalde documentsoorten, zoals concepten, interne e-mails en ambtelijke adviezen, uit te sluiten van openbaarmaking. Er wordt daarbij verwezen naar buitenlandse voorbeelden. Ook opties als het doorberekenen van kosten aan verzoekers, het beperken van het aantal gelijktijdige verzoeken per persoon en het vereenvoudigen van het juridische kader komen aan bod. Een deel van deze maatregelen zou wetswijziging vereisen en wordt betrokken bij de geplande wetsevaluatie van de Woo in 2026.

Kritiek van onderzoeksjournalisten

Op LinkedIn zijn diverse experts op het gebied van open overheid kritisch. Woo-redacteur Tim Staal van Investico is niet te spreken over de koers die uit de stukken spreekt, omdat volgens hem maatschappelijke organisaties zoals Open State, Foundation, VVOJ en Spoon niet zijn betrokken bij de voorbereiding. Het voorstel om interne e-mails en ambtelijke adviezen uit te zonderen, roept bij hem vragen op. Juist dit type documenten zou na toeslagenaffaire belangrijk worden om bestuurlijke afwegingen inzichtelijk te maken.

Deze versturen we 3-4x per jaar.