Van alle camera’s in de publieke ruimte is hooguit zes procent van de overheid. Gemeenten bemoeien zich vrijwel niet met camera’s die niet van henzelf zijn. Toch zijn er best redenen om dat wel te doen.

Nooit onbespied

Niemand loopt nog onbespied door het centrum van een middelgrote stad. Op straat hangen niet alleen gemeentelijke camera’s, ook horeca-uitbaters, ­winkeliers en projectontwikkelaars zetten camera’s in om hun eigendommen te beschermen, om nog maar te zwijgen van het snel stijgende aantal slimme deurbellen van particulieren. Houdt er nog iemand overzicht over al die camera’s? En waar gaan al die data eigenlijk naar toe? Gemeenten weten behoorlijk goed wat ze zelf aan camera’s hebben en met welk doel ze worden ingezet, blijkt uit onderzoek van Binnenlands Bestuur en Nieuwsuur. Maar daar houdt de verantwoordelijkheid wat hen betreft ook op.

Gemeentecamera’s nemen maar een klein deel in van alle camera’s in de publieke ruimte. De politiedatabase Camera in Beeld, waar inwoners en bedrijven vrijwillig hun beveiligingscamera kunnen aanmelden voor het oplossen voor misdrijven, geeft een indicatie van de verhoudingen. Volgens recente cijfers van de politie, opgevraagd op 18 maart 2026, is 66 procent van de aangemelde camera’s van bedrijven en 28 procent van particulieren. Iets meer dan 6 procent is van de overheid.

 2 à 3 miljoen

Het werkelijke aantal camera’s dat de openbare weg filmt, is veel groter, want lang niet iedereen meldt zijn camera aan bij Camera in Beeld. Ook niet alle gemeenten doen mee aan dit register en niet alle mobiele camera’s staan geregistreerd omdat ze regelmatig van plek wisselen, laat de politie weten. Cameratoezicht-expert Sander Flight schat het werkelijke aantal camera’s dat de openbare weg filmt op 2 à 3 miljoen en het aandeel van de overheid op 1 procent. Volgens onderzoeksbureau Multiscope hangen er alleen al 1,6 miljoen deurbelcamera’s in Nederland.

Burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom krijgt veel vragen over dit onderwerp. ‘Op individueel niveau maken veel mensen, bedrijven en organisaties de keuze om camera’s te installeren voor hun veiligheid,’ zegt Lotte Houwing van Bits of Freedom. ‘Op collectief niveau leidt dat tot een situatie waarin het aantal camera’s toeneemt tot vrij extreme mate en dat vinden mensen onprettig. Je zou denken dat een gemeente, die gaat over de openbare ruimte, zoiets moet reguleren.’

Deze versturen we 3-4x per jaar.