De staatsecretaris van Financiën presenteert een ambitieuzere visie op digitale autonomie.

De Belastingdienst wil het vernieuwde btw-systeem zelf gaan beheren en onderhouden. Dat schrijft staatssecretaris Eerenberg (Belastingen, D66) in een brief aan de Tweede Kamer. Het Amerikaanse softwarebedrijf Fast Enterprises gaat het nieuwe systeem nog steeds leveren, maar de servers komen te staan in eigen datacentra.

Meer ruimte om keuzes tussentijds te herzien

In de brief zet Eerenberg zijn visie op digitale autonomie van de Belastingdienst uiteen. Die is helder: ‘Mijn doel is dat de Belastingdienst, ook in de toekomst, een organisatie is die zo onafhankelijk mogelijk keuzes kan maken over zijn digitale omgeving en minder afhankelijk wordt van een beperkt aantal, vaak niet-Europese, technologieleveranciers. Maar ook dat de Belastingdienst digitale keuzes tussentijds kan herzien en daarmee kan inspelen op ontwikkelingen in de wereld.’

De brief staat bol van de keuzes die daadwerkelijk tussentijds worden herzien vanwege de veranderde geopolitieke verhoudingen. De meest in het oog springende is de keuze voor het ‘hosting-scenario’ met betrekking tot het vernieuwde btw-systeem. Dat is een scenario waarin Belastingdienst het beheer en onderhoud van de infrastructuur kan overnemen van de leverancier. Een onderzoek naar deze optie werd tegelijk met de risicoanalyse uitgevoerd. Nu uit die analyse blijkt dat er te veel risico’s kleven aan het ‘housing-scenario’, waarbij de Amerikaanse leverancier Fast Enterprises over de infrastructuur gaat, kiest de Belastingdienst ervoor om zelf het beheer en onderhoud van de infrastructuur op zich het nemen, waarbij de servers in Apeldoorn staan. Fast Enterprises is nog wel verantwoordelijk voor de software-oplossing. De keuze brengt wel vertraging met zich mee.

Zelfbewust over goede uitgangspositie

De staatssecretaris benadrukt dat de Belastingdienst een betere uitgangspositie heeft dan de recente discussies over de omzetbelastingsoftware en de overstap naar M365 doen vermoeden. Voor de primaire processen, het heffen en innen van belastingen en premies, beschikt de Belastingdienst over eigen datacenters in Apeldoorn. Daar draaien vooral maatwerkapplicaties die voornamelijk zijn ontwikkeld door de Belastingdienst zelf. Van de 3600 FTE bij de IV-organisatie werkt een groot deel aan eigen applicaties, schrijft Eerenberg. ‘Zo wordt er binnen de verschillende ketens van de Belastingdienst gewerkt aan het uitfaseren van verouderde software door middel van zelfbouw van nieuwe applicaties.’ In vergelijking met vergelijkbare overheidsorganisaties is er veel kennis en expertise beschikbaar om verder te werken aan het versterken van de digitale autonomie, aldus Eerenberg.

Tegelijkertijd zijn er geen extra middelen beschikbaar gesteld vanuit het regeerakkoord voor de ambitie om de digitale autonomie van de Belastingdienst te versterken. Dat betekent dat elke poging in die richting een herprioritering met zich meebrengt. ‘Daarbij geldt als harde randvoorwaarde dat digitale autonomie niet ten koste mag gaan van informatiebeveiliging of leverbetrouwbaarheid’, benadrukt de staatssecretaris.

Zo snel mogelijk weer weg bij M365

Over de uitrol van M365 voor de kantoorautomatisering heeft hij een cliffhanger in petto. Eerder gemaakte keuzes worden opnieuw bekeken. ‘Dankzij recente ontwikkelingen op het gebied van datacentercapaciteit en het marktaanbod is er perspectief ontstaan. Scenario’s die in een eerder stadium onhaalbaar leken, zijn dat misschien nu wel.’

Momenteel onderzoekt het Adviescollege ICT-toetsing de uitrol van M365. Tot tweemaal toe benadrukt de brief dat de Belastingdienst de overstap maakt zodra er een geschikt meer autonoom alternatief beschikbaar is.

De nieuwe aanpak van de Belastingdienst op hoofdlijnen:

1. Behouden en waar nodig versterken eigen ontwikkelcapaciteit: Voor de primaire processen zal de Belastingdienst steeds meer voor eigen ontwikkeling en beheer kiezen. De inzet AI ondersteunt bij het ontwerpen, test en onderhouden. Daarbij merkt de staatssecretaris wel op dat de meer geavanceerde AI-modellen en -tooling van niet-Europese aanbieders afkomstig is.

Deze versturen we 3-4x per jaar.