Sinds 12 september 2025 is de Europese Data Act van kracht. De verordening raakt elke organisatie die cloudinfrastructuur afneemt, van kleine SaaS-bedrijven tot grote ondernemingen. Toch lijkt het besef over de concrete gevolgen bij veel Nederlandse bedrijven nog niet volledig doorgedrongen.

De kern van de wet is helder: gebruikers krijgen meer grip op hun eigen data en meer vrijheid om van cloudleverancier te wisselen. Dat klinkt abstract, maar de verplichtingen zijn dat niet. De verordening schrijft voor dat overstapkosten stapsgewijs worden afgebouwd en uiteindelijk volledig verdwijnen, inclusief harde deadlines voor aanbieders om hun contracten en technische processen daarop aan te passen.

Voor managed service providers zoals Proserve in Rotterdam zijn de nieuwe regels minder ingrijpend dan voor de grote hyperscalers. Partijen die al werken met open standaarden en transparante contracten hoeven minder bij te sturen. Maar voor de markt als geheel verandert er veel, en de klok tikt.

Wat de verordening concreet verandert voor cloudgebruikers

De EU Data Act (Verordening 2023/2854) verplicht cloudaanbieders om technische, contractuele en organisatorische barrières voor overstappen weg te nemen. Dat gaat verder dan alleen het schrappen van exit-fees. Providers moeten functionele equivalentie ondersteunen, zodat data en applicaties ook op een ander platform kunnen draaien zonder dat een klant van voren af aan moet beginnen.

Daarnaast schrijft de verordening voor dat data in een gestructureerd, gangbaar en machineleesbaar formaat beschikbaar moet zijn. Wie vandaag bij een grote Amerikaanse aanbieder zit en wil migreren naar een Europees alternatief, mag daar niet door propriëtaire formaten van worden weerhouden. Op de beleidspagina van de Europese Commissie zijn de doelstellingen en achtergronden van de Data Act nader toegelicht.

Voor IT-verantwoordelijken betekent dit dat bestaande leverancierscontracten opnieuw tegen het licht moeten worden gehouden. Staan er nog exit-clausules in die straks in strijd zijn met de verordening? Zijn exportformaten contractueel vastgelegd? Die vragen zijn inmiddels operationeel urgent geworden.

Vendor lock-in staat onder toenemende druk

Jarenlang was vendor lock-in een van de grootste frustraties in de cloudsector. Eenmaal gebouwd op het ecosysteem van één aanbieder, bleek vertrekken technisch en financieel nauwelijks haalbaar.

Deze versturen we 3-4x per jaar.