Overheidsinstellingen zoals de Belastingdienst controleren Nederlanders en verdelen ons allemaal onder in een bepaald profiel. Vorm je een risico, door een foute aangifte, hoge toeslag of fraude, dan kun je extra controles krijgen. Iets dat wij zelf niet weten. Sterker nog: wettelijk gezien mag dit systeem helemaal niet bestaan.

Na het toeslagenschandaal zou je denken dat de overheid wat voorzichtig is met het bestempelen van fraudeurs en risicogevallen op basis van systemen. Maar kennelijk stoot een ezel zich toch vaker aan dezelfde steen.

Overheidsinstellingen controleren en profileren burgers

Instellingen als de Belastingdienst controleren burgers met geheime algoritmes, schrijft onderzoeksplatform Follow the Money. Heb jij kenmerken van een fraudeur? Dan krijg je extra controles. Die kenmerken worden gecategoriseerd aan de hand van bijvoorbeeld inkomen, gezinssituatie, leeftijd, woonplek en afkomst.

Scoor je hoog op de risicoladder, dan heeft dat gevolgen. Zoals bijvoorbeeld extra handmatige controle of een voorlopige stop op terugbetaling van btw.

Systemen om fraudeurs op te sporen

Maar het is niet mogelijk om te controleren of die profilering terecht en zorgvuldig gaat. De systemen zijn een black box. Dat betekent dat er geen rechtsbescherming is, je kunt de profilering niet door een rechter laten toetsen. Bovendien: je weet niet eens dat je bent geprofileerd, schrijven de onderzoeksjournalisten van FTM.

Deze versturen we 3-4x per jaar.