Gemeenten moeten aan de slag met het inregelen van compliance, het inventariseren van AI systemen en het organiseren van AI geletterdheid. Op dit moment zijn gemeenten niet voldoende toegerust op de eisen die die Europese AI verordening, de AI Act, aan ze stelt. Dat schrijft de VNG in een uitvoeringsanalyse. De eerste concrete verplichtingen voor gemeenten gaan over minder dan twee weken in.

Nog te weinig bewustwording

De uitvoeringsanalyse Digital Decade AI verordening onderzoekt de impact van de nieuwe wet op gemeenten. Op 2 februari gaan de algemene bepalingen, verbodsbepalingen en verplichtingen met betrekking tot de AI geletterdheid in. Vanaf die dag moeten organisaties die met AI werken, zorgen dat hun medewerkers AI geletterd zijn. Maar de bewustwording van de mogelijkheden en van de risico s van AI staat nog aan het begin, laat staan de kennis van de verplichtingen uit de AI verordening, schrijven de experts in het rapport. Ze verwachten dat dit bij andere overheden niet anders is. Hoog tijd om, collectief, trainingen voor medewerkers bij de overheid te ontwikkelen, stellen ze.

Inventarisatie AI systemen

Gemeenten moeten een goed overzicht hebben van de AI systemen die in de organisatie worden ingezet. Een aantal AI systemen is vanaf 2 februari verboden. Het gaat onder meer om manipulatieve of misleidende AI systemen, AI systemen voor social scoring, sociale kredietscore, emotieherkenning op het werk en biometrische categorisering.

Op 2 augustus 2026 zijn de verplichtingen voor hoog risico AI systemen van kracht. Gemeenten hebben dus nog wat tijd om hieraan te voldoen. Overheden moeten bij systemen met een hoog risico altijd een zogenoemde grondrechteneffectbeoordeling doen. Er zijn verplichtingen met betrekking tot het risicobeheer en het informeren van burgers en werknemers. Ook moeten ze hun gebruik ervan registreren in de Europese database voor AI systemen. Ook voor AI systemen met een beperkt risico gelden verplichtingen.

Deze versturen we 3-4x per jaar.