De burgemeesters willen structurele middelen voor lokale en regionale digitale veiligheid. Doordat de City Deal Lokale Weerbaarheid Cybercrime binnenkort wegvalt, komt de borging van lokale initiatieven in gevaar. Hierdoor dreigt de nationale cyberweerbaarheid te verslechteren, waarschuwen negentien cyberburgemeesters.

Permanent doelwit

Deze burgemeesters, die zich inzetten voor de regionale digitale veiligheid, vragen om structurele financiële ondersteuning. In tegenstelling tot fysieke criminaliteit, zoals straatroof en inbraak, neemt digitale criminaliteit namelijk ieder jaar toe. In 2024 werden 2,4 miljoen ­Nederlanders van 15 jaar en ouder slachtoffer. Daarnaast is Nederland een permanent doelwit van hybride aanvallen door statelijke actoren.

Cyberdreiging houdt zich niet aan grenzen, maar de effecten en ellende zijn wel voelbaar in onze gemeenten en raken onze inwoners: financieel en zeker ook emotioneel, zegt Rian van Dam, cyberburgemeester en burgemeester van de gemeente Hollands Kroon. ‘Om inwoners weerbaar te maken moet je als gemeenten kunnen voldoen aan een aantal randvoorwaarden, zoals budget, capaciteit en kennis. Daarbij is support vanuit de landelijke overheid een must.’

Lokale projecten

Tot voor kort konden gemeenten hiervoor putten uit de City Deal Lokale Weerbaarheid Cybercrime. Maar deze samenwerkingsafspraak stopt per 1 januari, zo kondigden de ministeries van Justitie en Veiligheid en Binnenlands Zaken onlangs aan. Dát de City Deal stopt komt niet als een verrassing, want het ging om een incidentele bijdrage. De vraag is wat ervoor in de plaats komt. Met behulp van de City Deals worden sinds 2020 allerlei lokale en regionale projecten gefinancierd om de cyberweerbaarheid van bedrijven en inwoners te versterken. Van de cybersecuritygame Hackshield voor basisschoolleerlingen, tot re_BOOTCMP, een politie­challenge om hackende jongeren op het juiste pad te krijgen.

Met name de kleinere gemeenten beschikken niet over de middelen om de initiatieven zelf voort te zetten. En dat maakt het nationale cybersysteem als geheel kwetsbaarder, waarschuwen de cyberburgemeesters. In hun pamflet schrijven ze: ‘In tijden van almaar toenemende cyberdreiging, online afpersing, sextortion en inmenging van statelijke actoren op alle niveaus is het verlagen van het cyberweerbaarheidsniveau van Nederlandse bedrijven en burgers niet alleen onwenselijk, maar schadelijk en gevaarlijk voor onze maatschappij als geheel. Toch is dat precies wat de consequentie is van het stopzetten van de Citydeal Lokale Weerbaarheid Cybercrime.’

Bang om ergens op te klikken

In Den Haag ligt het accent van digitale weerbaarheid op defensie en de veiligheidsregio’s, maar de weerbaarheid begint bij inwoners, zegt Marieke Verhagen van NHVeilig, een regionaal samenwerkingsverband van 32 gemeenten, politie en Openbaar Ministerie in Noord-Holland. ‘Voelt de inwoner zich veilig om digitaal mee te doen in de ­samenleving? Veel mensen zijn bang om ergens op te klikken en opgelicht te worden. We hebben de mond vol van digitaal burgerschap, maar daarvoor zijn wel langdurige middelen nodig om cyberweerbaarheid op lokaal niveau te ondersteunen.’

Deze versturen we 3-4x per jaar.