Het Europees Parlement wil het gebruik van spionagesoftware inperken. Dat is het compromis na het Europese Watergate schandaal. Hoe bedreigend de inzet van hacksoftware Pegasus is, weet Poolse aanklager Ewa Wrzosek.

Als de Poolse openbaar aanklager Ewa Wrzosek terugdenkt aan dat ene moment, voelt ze de overweldigende angst weer. Vrees voor mezelf, voor de personen die ik lief heb, voor de mensen met wie ik in contact sta. In december 2021 hoorde ze dat haar mobiele telefoon zes keer was gehackt met de Israelische spionagesoftware Pegasus. De daders hadden toegang tot al haar gegevens: haar privefoto s, camera, microfoon, gesprekken en berichten over lopende strafzaken. Meteen was er de paniek: wie deed haar dit aan en met welk doel?

De Poolse regering heeft de hack van haar telefoon nooit officieel bevestigd. Haar casus is wel opgenomen in een rapport van de Pegasus-commissie van het Europees Parlement die sinds vorig jaar onderzoek doet naar misbruik van commerciele hacksoftware. Volgens de Israelische NSO Group, de maker van Pegasus, is de spionagesoftware verkocht aan 14 Europese landen. Maandagavond schaarde een meerderheid van het Europees Parlement zich achter het voorzichtig aan banden leggen van de spionagesoftware. Er komen nadere vereisten voor het gebruik ervan, zoals deugdelijk toezicht. Een gevoelige stemming waarover maanden is onderhandeld. Want lidstaten zijn liever niet open over het gebruik van de hackwapens.

Watergate

De software, bedoeld als opsporingsmiddel, is een machtig wapen in de handen van autoritaire regimes. Ongezien kunnen veiligheidsdiensten het middel inzetten om tegenstanders te volgen, af te luisteren en te intimideren. Vandaar dat het schandaal het Europese Watergate werd genoemd – al vinden sommigen de film Das Leben der Anderen over indringende Stasi-afluisterpraktijken een passender analogie.

Met name in Polen, Hongarije en Griekenland werden critici met de spionagesoftware het zwijgen opgelegd. De Spaanse veiligheidsdienst zette Pegasus in tegen Catalaanse activisten en politici. Andere landen blijken Pegasus ook te bezitten. Onder welke omstandigheden ze de software inzetten, hoe vaak en tegen wie, blijft schimmig.

Deze versturen we 3-4x per jaar.