Met iedere slimme toepassing hebben gemeenten meer mogelijkheden om data te verzamelen en te gebruiken. Dat baart de Autoriteit Persoonsgegevens zorgen. Niet omdat de intentie slecht is, maar wel omdat de bewustwording over privacy bij gemeenten nogal eens te wensen overlaat.

Vicevoorzitter Monique Verdier: Als ik ze zou hebben, zou ik twee keer zo veel mensen op de overheid zetten, zo veel gaat er mis.

Inzicht uit parkeersensoren

Innovatie maakt mooie dingen mogelijk en daar zijn we voor, maar je moet wel goed opletten, zegt Monique Verdier, vicevoorzitter van de Autoriteit Persoonsgegevens, AP. Soms heb je een duidelijk doel voor ogen met het verzamelen van gegevens, zonder te beseffen dat daarmee een risico ontstaat.

Neem het verzamelen van data uit parkeersensoren, die meten of een parkeerplaats bezet is. Dat leidt tot nuttige dienstverlening voor automobilisten, maar in sommige gevallen ook tot function creep, het gebruiken van data voor andere doeleinden dan waarvoor ze zijn verzameld. Sommige aanbieders van dergelijke systemen verdienen grof geld aan data over reisbewegingen. Soms ook zijn het gemeenten die aan het analyseren slaan: uit de data valt veel af te leiden, bijvoorbeeld of iemand wel werkelijk woont waar hij staat ingeschreven.

BB Gemeenten moeten heel efficient werken en roepen daarvoor graag de hulp van datatoepassingen in. Wat kunnen ze doen om zeker weten dat ze zorgvuldig genoeg te werk gaan?

MV 

Denk vooraf na: waarom wil ik dit? Wat levert het op? Waar zijn risico s? Heb ik dit wel nodig om het probleem op te lossen? Heb je het bijvoorbeeld echt nodig om te weten wie daar parkeert? Die informatie kun je ontsluiten zo gauw je dit soort systemen gebruikt. En als je die data gaat combineren met andere gegevens die je hebt, dan kun je mensen volledig profileren. Ik zou werkelijk niet weten waarom je dat zou willen als overheid.

Onzichtbare digitale wereld

Verdier wijst erop dat gemeenten snel ingrijpen als er zich een fysiek probleem voordoet, zoals een probleem met de riolering, maar dat een onzichtbaar probleem in de digitale wereld, zoals dataverzameling, vaak niet eens als een probleem wordt gezien. Terwijl de consequenties in de digitale wereld vaak vele malen groter zijn dan in de echte wereld. Daar moet je dus extra voorzichtig mee omgaan.

Tekort aan bewustwording

Ze komt weinig kwaadwillendheid tegen bij gemeenten, maar wel een tekort aan bewustwording, waardoor het onderwerp privacy niet eens of veel te laat aan bod komt. En dan snap ik dat iedereen zegt: tjongejonge, het mag weer niet van de AVG, de algemene verordening gegevensbescherming, red. Maar als jij mensenrechten vooraf als uitgangspunt neemt, kun je in je technologische oplossingen een plek geven. Je bent als gemeente wel verantwoordelijk.

Deze versturen we 3-4x per jaar.