De uitbreiding van de afluisterbevoegdheden van de inlichtingen en veiligheidsdiensten is noodzakelijk om toekomstige cyberdreigingen het hoofd te kunnen bieden. Privacybescherming en uitvoerbaarheid hoeven elkaar niet in de weg te staan.

Sinds 1 april ligt er een wetsvoorstel ter consultatie voor een tijdelijke aanpassing van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv 2017). Deze sleepwet bepaalt of en hoe de inlichtingendiensten (AIVD en MIVD) telefoon- en internetverkeer mogen afluisteren of aftappen.

Gelukkig legt de wet de afluisterbevoegdheid van de inlichtingendiensten wel aan banden. Zij mogen niet iedereen zomaar afluisteren. Voordat bijvoorbeeld internetkabels mogen worden afgetapt, moet de onafhankelijke Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB) toestemming geven.

Sinds de invoering van de Wiv 2017 is echter gebleken dat die een aantal dringende aanpassingen behoeft. Eerder dit jaar zei voormalig minister Henk Kamp (Defensie) dat de Nederlandse inlichtingen- en veiligheidsdiensten slagvaardiger moeten worden. Volgens hem is Nederland met de handen op de rug gebonden terwijl landen als Rusland en China kunnen doen wat ze willen, hebben wij ethische principes en regels.

Minder toezicht

In het wetsvoorstel is opgenomen dat de inlichtingendiensten geautomatiseerde netwerken mogen scannen zonder toestemming vooraf. Het doel van het verkennen is om inzicht te krijgen in hoe een bepaald netwerk in elkaar zit. Bijvoorbeeld door in kaart te brengen welke hard- en software er is. Bij dit verkennen wordt er dus nog niet gehackt.

Kunnen de inlichtingendiensten dan ongecontroleerd deze bevoegdheid inzetten? Nee. De toezichthouder op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (CTIVD) gaat achteraf controleren of er wel rechtmatig is verkend. De gedachte is dat toezicht achteraf beter aansluit bij de dynamiek van de cyberaanpak.

Deze versturen we 3-4x per jaar.