Overheden hebben de bevoegdheid om rioolwatersurveillance uit te, laten, voeren voor het beschermen van de volksgezondheid en de leefomgeving. Wanneer er geen sprake is van een volksgezondheidscrisis, is bij het opzetten of uitbreiden van rioolwatersurveillance een zorgvuldige ethische afweging nodig.

Rioolwater wordt al langer gemonitord op de aanwezigheid van verschillende ziekteverwekkers en andere gezondheidsindicatoren, zoals drugs en medicijnresten. Vanwege de COVID-19-pandemie en de ontdekking dat SARS-CoV-2, het virus dat deze ziekte veroorzaakt, uitgescheiden wordt in de ontlasting van besmette personen, is rioolwatersurveillance echter wereldwijd ingezet. Enkele voordelen ten opzichte van klinische surveillance is dat rioolwatersurveillance een algemeen beeld geeft van de virusverspreiding in de populatie, onafhankelijk van testbereidheid, -beschikbaarheid en -beleid en dat besmette mensen worden gemonitord die geen symptomen ervaren en zich daarom niet (laten) testen.

In Nederland wordt de Nationale rioolwatersurveillance (NRS) uitgevoerd door een samenwerking tussen het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), de waterschappen en het RIVM. Nu het testbeleid is losgelaten is rioolwatersurveillance een belangrijk instrument in de COVID-19-surveillance. SARS-CoV-2-virusdeeltjes worden gemeten in rioolwatermonsters afkomstig van 314 rioolwaterzuiveringsinstallaties (rwzi s), waarmee meer dan 99 procent van de bevolking wordt gemonitord. In monsters van geselecteerde rwzi s wordt door middel van sequentieanalyse ook onderzocht welke verschillende varianten van het virus in het rioolwater voorkomen.

De infrastructuur van de NRS biedt de mogelijkheid om ook andere ziekteverwekkers en andere gezondheid-gerelateerde parameters te gaan bepalen. Bij SARS-CoV-2 was echter sprake van een volksgezondheidscrisis die direct handelen noodzakelijk maakte. Voor het meten van andere parameters is er minder urgentie. Om een zorgvuldige afweging te maken met welke parameters de NRS mogelijk kan worden uitgebreid, is verkend wat de juridisch-bestuurlijke kaders zijn en welke ethische aspecten hierbij een rol spelen.

Deze versturen we 3-4x per jaar.