Digitalisering brengt ons vele voordelen, maar het maakt de samenleving ook kwetsbaar door het risico op cybercriminaliteit. Hackers kunnen onze vitale infrastructuur immobiliseren en overnemen, stellen onderzoekers van de Universiteit Twente in opdracht van het Ministerie van Justitie en Veiligheid (2019). Dat blijft niet bij een hypothetische situatie. In 2010 saboteerde een cyberwapen het nucleaire programma van Iran en in 2015 werd de controle van een elektriciteitscentrale in Oekraïne overgenomen. Hoe reëel zijn die risico’s in Nederland? En welke stappen moeten worden genomen om onze onmisbare infrastructuur beter te beschermen tegen hacks?

Hoe wordt infrastructuur gehackt?

Een deel van de vitale systemen wordt op afstand bestuurd en is daarom verbonden met het internet. Deze connectie maakt de infrastructuur zeer kwetsbaar; het is daarmee immers voor iedereen toegankelijk via het openbare internet. Hoewel de meeste mensen daar niets mee kunnen (het is namelijk niet gemakkelijk te vinden en bovendien niet zichtbaar welke infrastructuur het precies betreft), vergemakkelijkt dit de infiltratie voor hackers. Uit het rapport van de Universiteit Twente blijkt dat ruim 1000 Nederlandse apparaten door de internetverbinding opgespoord konden worden.

Bij de hack op de energiecentrale Prykarpattya Oblenergo in Oekraïne werd gebruik gemaakt van een zogenaamde APT-aanval. Dit staat voor Advanced Persistent Threat en is erop gericht om malware te installeren door werknemers te targeten. Zo worden er phishing mails gestuurd naar medewerkers met speciale interesses, die van tevoren zijn vastgesteld door de hackers. Nadat de werknemer het bijgevoegde document opent, kunnen de hackers de werknemer bespioneren en zijn bezigheden registreren. Er wordt dan door de aanvallers specifiek gezocht naar wachtwoorden van systeembeheerders en ingenieurs, waarmee het gehele systeem kan worden overgenomen. De succesvolle hack op de energiecentrale in Oekraïne resulteerde in 103 steden zonder elektriciteit en nog eens 186 steden die gedeeltelijk in het donker zaten. Bovendien was de klantenservice van de centrale gehackt en konden de burgers urenlang geen contact opnemen. Later bleek dat het gebruikte programma, BlackEnergy3, van Russische afkomst was, zo rapporteerde CNN.

Deze versturen we 3-4x per jaar.