Hoe zorgen we dat de fundamentele waarden die we in Nederland en Europa hooghouden, zoals privacy, transparantie en democratie, geborgd worden in een digitale samenleving? Hoe kunnen we een wezenlijk positieve bijdrage leveren aan de samenleving met behulp van AI? Een gesprek met Geert Jan Houben, pro vice rector AI, Data en Digitalisatie en leider van het AI Initiative en Jeroen van den Hoven, hoogleraar ethiek en technologie, TBM, en leider van het TU Delft Digital Ethics Center. Je wilt dat je innovatie aantoonbaar bijdraagt aan het soort samenleving waarin wij willen leven.

Jeroen van den Hoven leidt het TU Delft Digital Ethics Center, hiernaast is hij voorzitter van commissies zoals de Commissie Data Ethiek van het UWV, en de samenwerkende banken die AI inzetten ter bestrijding van witwassen. Van den Hoven: Het is belangrijk om te benadrukken dat die commissies multidisciplinair zijn samengesteld. We werken altijd samen met data-wetenschappers, maar ook samen met juristen en domein-experts. Geert-Jan Houben voegt toe: Het gaat ook niet over oplossingen, we hebben geen pasklaar antwoord voor elke situatie. Het doel is dat je met zijn allen erover nadenkt en dat de wetenschapper zich verbindt aan praktijksituaties. Bij AI-technologie wordt wel eens verondersteld dat je die gewoon kunt uitleveren aan de maatschappij, in een doosje bij wijze van spreken, kant en klaar. Maar AI kan niet gemaakt worden in eenrichtingsverkeer. Je kunt alleen inzicht krijgen in wat werkt, als je in zekere zin je handen vuil maakt.

Dat deze manier van werken ook risico s met zich meebrengt, ontkennen ze niet. Van den Hoven: Daarom precies wil je een proces zodanig inrichten dat als er een keer iets misgaat, je kunt aantonen dat je er niet pas gisteren over bent gaan nadenken. Maar dat dat je alle relevante overwegingen en wetgeving hebt meegenomen. En dat je op tijd kunt bijsturen. Houben zegt: Dat hoort bij de verantwoordelijke ingenieur die we hier in Delft willen opleiden. Alle studenten, bachelor of master of PhD, worden daarom meegenomen in real life uitdagingen. Het leveren van een passende oplossing op het gebied van AI, is niet alleen het maken van een stuk technologie dat werkt, het is ook de omgeving zo inrichten, dat wat je aanlevert daarbij past.

Deze versturen we 3-4x per jaar.