Dit onderzoek richt zich op de patronen van (herhaald) slachtofferschap van online criminaliteit en de relatie met persoonskenmerken, online gedragingen en de gevolgen van eerder slachtofferschap.

Samenvatting

Online criminaliteit vormt een belangrijk maatschappelijk probleem dat door de digitalisering van de maatschappij in allerlei verschijningsvormen opduikt, zoals pogingen tot oplichting via verkoopsites en online bedreigingen. De continue aansluiting van mensen op het internet creëert een grootschalige potentiële blootstelling aan online criminaliteit. In het onderhavige onderzoek staat de burgerbevolking als doelwit van diverse vormen van online criminaliteit centraal. Het doel is om beter zicht te krijgen op de omvang, risicofactoren en gevolgen van diverse vormen van online slachtofferschap.

Bij online criminaliteit wordt onderscheid gemaakt tussen cybercriminaliteit en gedigitaliseerde criminaliteit. Cybercriminaliteit betreft misdrijven waarbij zowel het middel als het doel een component van informatie- en communicatietechnologie (ICT) bevat. Computervirussen en hacken, waarbij onrechtmatig toegang tot computers, e-mailaccounts of online bankierplatformen wordt verkregen, zijn voorbeelden van cybercriminaliteit. Bij gedigitaliseerde criminaliteit gaat het om misdrijven waarbij alleen het middel een ICT-component bevat en het misdrijf gericht is op de persoon, zoals online bedreiging (bijvoorbeeld via e-mail of social media) en oplichting (zoals aan- of verkoopfraude). Het huidige onderzoek omvat delicten uit beide typen online criminaliteit.

De meerwaarde van het huidige onderzoek is het gebruik van longitudinale paneldata, verzameld tussen 2008 en 2018. De volgorde waarin verschillende gebeurtenissen, gedragingen en gemoedstoestanden zich bij mensen voordoen, kunnen in deze panelstudie duidelijk in de tijd worden geplaatst. Hierdoor is dit onderzoek beter in staat risicofactoren en gevolgen van online slachtofferschap in kaart te brengen dan eerdere cross-sectionele studies die gebruik hebben gemaakt van data verzameld op één meetmoment.

Er is gekeken naar slachtofferschap van zeven online delicten: creditcard fraude, gehackt worden, online aankoopfraude, online bedreiging, het oplopen van een computervirus, ongeautoriseerde bankafschrijving en identiteitsfraude. Allereerst is onderzocht hoe vaak online slachtofferervaringen de afgelopen jaren voorkomen en hoe ernstig deze zijn. Ten tweede is gekeken naar de risicofactoren van verschillende vormen van online slachtofferschap. Risicofactoren die onder de loep zijn genomen, zijn onder andere leeftijd, geslacht, opleidingsniveau, online gedragingen en verschillende persoonlijkheidskenmerken waaronder impulsiviteit. Tevens is vergeleken in hoeverre de risicofactoren van online slachtofferschap overeenkomen met risicofactoren van offline slachtofferschap. Ten derde is onderzocht in hoeverre online slachtofferervaringen samengaan met veranderingen in online gedragingen en welbevinden van burgers. Tot slot is herhaald slachtofferschap in kaart gebracht en is onderzocht of de eerdergenoemde risicofactoren ook verklaren waarom sommige burgers een grotere kans hebben om opnieuw slachtoffer te worden van online criminaliteit.

Deze versturen we 3-4x per jaar.